ABD ile İran arasındaki gerilimin tırmanışa geçtiği bir dönemde, Pentagon'un sessiz bir karar aldığı iddia ediliyor. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth'in onayıyla, Orta Doğu'da konuşlu ABD askerlerinin görev süresinin uzatıldığı öne sürülüyor. Ancak bu kararın kamuoyundan âdeta gizlenerek hayata geçirilmesi, herkesin kafasında soru işareti bıraktı.
İddiayı dile getiren kaynaklara göre, uzatma kararı bölgedeki komutanların talebi üzerine alındı. Özellikle İran'ın nükleer programıyla ilgili artan belirsizlik, ABD'yi askeri varlığını kesintisiz sürdürmeye itmiş olabilir. Bu gelişme, ABD'nin son yıllarda izlediği "maksimum baskı" politikasının önemli bir uzantısı olarak yorumlanıyor.
Pentagon'un Sessiz Kararı ve Perde Arkası
Askeri görev sürelerinin uzatılması, ordularda olağan bir prosedür olarak biliniyor. Ancak bu tür kararlar genellikle kamuoyuna açıklanır; üstelik birliklerin görev süresi, resmî planlamalarla önceden duyurulur. Bu kez sürecin sessiz sedasız yürütülmesi, operasyonel güvenlik kaygılarına mı işaret ediyor, yoksa siyasi bir maliyetten mi kaçınıldığı tartışılıyor.
Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan güvenlik analistleri, bu tür hamlelerin genellikle olası bir çatışma öncesi hazırlık olarak okunduğunu ifade ediyor.
"Görev süresi uzatımı, birlik moralini olumsuz etkileyebilir ve maliyetleri artırabilir. Yönetimin bu kararı kamuoyuna açıklamaması, içeride ciddi tartışmalara yol açabilir"
değerlendirmesi öne çıkıyor.
Kararın kapsamı ve süresi ne kadar?
Uzatmanın kapsamı ve süresiyle ilgili kesin bir bilgi bulunmuyor. Bazı kaynaklar, bölgede görev yapan yaklaşık 40 bin ABD askerini ilgilendirdiğini ve bu sürenin 6 aya kadar uzayabileceğini öne sürüyor. Orta Doğu'daki ABD askerlerinin büyük bölümünün hava savunma sistemleri, deniz unsurları ve lojistik birliklerden oluştuğu biliniyor.
Geçmişte de benzer uzatmalar yaşanmıştı; ancak bu kez kararın gizli alınması, Amerika'nın İran'a yönelik askeri seçenekleri masada tuttuğu şeklinde yorumlanıyor. Askeri uzmanlar, bu tür hamlelerin genellikle bir savaşın arifesinde değil, caydırıcılığı artırmak amacıyla yapıldığını belirtiyor.
Bölgedeki Askeri Güç Dengeleri
ABD'nin Orta Doğu'daki askeri varlığı, 1979 İran İslam Devrimi'nden bu yana inişli çıkışlı bir seyir izledi. Özellikle 2020 yılında İranlı General Kasım Süleymani'nin ABD tarafından öldürülmesi, iki ülkeyi savaşın eşiğine getirmişti. O dönemde İran'ın misillemesi sonucu ABD üsleri roketli saldırılarla sarsılmıştı.
Son aylarda ise tansiyon yeniden yükseldi. İran'ın nükleer faaliyetlerine hız vermesi, uluslararası toplumun İsrail'in olası müdahalesine yönelik endişelerini artırdı. ABD, bu tabloya karşılık bölgeye güç göndermeye devam ediyor. Bölgedeki görünür askeri unsurlar arasında şunlar yer alıyor:
- Uçak gemisi görev grupları ve savaş gemileri
- B-52 stratejik bombardıman uçakları
- Patriot ve THAAD hava savunma sistemleri
- Özel harekât birlikleri ve insansız hava aracı filoları
Bu unsurların varlığı, hem İran'a gözdağı vermek hem de bölgedeki müttefiklere güvence sağlamak amacıyla sürdürülüyor. Ancak görev sürelerinin uzatılması, sahadaki askerlerin yükünü daha da artırıyor.
İran'ın nükleer programı ve askeri caydırıcılık
İran'ın uranyum zenginleştirme oranını %60 seviyesine çıkardığı yönündeki raporlar, Batı ülkeleri tarafından endişeyle karşılanıyor. Bu oran, nükleer silah yapımına çok kısa bir mesafe anlamına geliyor. İran ise nükleer programının tamamen barışçıl olduğunu savunuyor.
Uzmanlar, ABD'nin asker sayısını artırmak yerine mevcut gücü bölgede tutmasının, diplomasi kanalları açıkken savaş sinyali vermek istemediğini gösterdiğini ancak yine de bir askeri seçeneğin masadan kaldırılmadığını vurguluyor. Bu durum, Tahran yönetiminin nükleer talepler karşısında geri adım atmaması halinde ciddi bir çatışma riskinin doğabileceğine işaret ediyor.
Tepkiler ve Artan Riskler
Karara yönelik ilk tepkiler, özellikle ABD Kongresi'nden gelmeye başladı. Bazı senatörler, yürütmenin savaş yetkilerini genişleten bu tür kararlarda Kongre'ye bilgi vermesi gerektiğini belirterek, sessiz kararın demokratik denetimi zayıflattığını savunuyor. Özellikle Demokrat Parti kanadından gelen eleştirilerde, askerlerin barış zamanında süresiz olarak tehlikeli bir bölgede tutulmasının "ölümcül sonuçları olabileceği" ifade ediliyor.
İran cephesinde ise henüz resmî bir açıklama yapılmadı. Ancak Tahran yönetiminin, ABD'nin artan askeri hareketliliğini defalarca "provokasyon" olarak nitelediği biliniyor. İranlı yetkililer, daha önce yaptıkları açıklamalarda, ülkelerinin kıyılarına yaklaşan ABD gemilerine karşı misilleme yapabilecekleri uyarısında bulunmuştu.
Bölgesel dengelere olası etkileri
Uzatma kararı, Orta Doğu'daki diğer aktörler tarafından da dikkatle izleniyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkeler, ABD'nin güvenlik garantisini memnuniyetle karşılasa da, İran'la doğrudan bir savaşın bölgeyi ateşe atacağının farkındalar. İsrail ise bu gelişmeyi kendi güvenliği açısından olumlu bulmakla birlikte, ABD'nin yeterince sert davranmadığı görüşünü daha önce defalarca dile getirmişti.
Uzmanlara göre, asker sayısındaki artış ve görev sürelerinin uzaması, bölgedeki küçük çaplı çatışmaların büyüme riskini de artırıyor. Özellikle İran'a bağlı milis gruplarının ABD üslerine yönelik saldırıları, bu uzatma kararının ardından daha da artabilir.
Sonuç ve Gelecek Senaryoları
Bu gelişme, ABD'nin İran politikasında uzun süredir beklenen "büyük hamle"nin bir ön adımı olabilir. Ancak mevcut koşullarda, iki ülke arasındaki diplomatik kanallar tamamen kopmuş durumda değil. Umman ve Katar gibi ülkelerin arabuluculuğunda gizli görüşmelerin dahi yapıldığı yönünde haberler, savaşın kaçınılmaz olmadığını gösteriyor.
Görev süresi uzatımının ne kadar süreceği ve bölgedeki asker sayısının artıp artmayacağı, Pentagon'un önümüzdeki günlerde yapacağı açıklamalara bağlı. Eğer İran nükleer müzakerelere dönmeye ikna olursa, ABD'nin askeri varlığında kademeli bir azalma yaşanabilir. Ancak uzmanlar, bunun için taraflar arasında güven artırıcı adımların atılması gerektiğini, aksi halde tansiyonun daha da yükselebileceğini belirtiyor.
Orta Doğu'da yeni bir savaşın eşiğinde miyiz, yoksa tüm bu yaşananlar yalnızca birer caydırıcılık hamlesi mi? Önümüzdeki haftalar, bu sorunun cevabını netleştirecek. ABD'nin sessiz kararı, bölgedeki dengeleri köklü biçimde değiştirebilecek bir gelişme olarak tarihe düşülebilir.
