Ortadoğu'da ateşkes çağrıları ve diplomasi trafiği tüm hızıyla sürerken, İsrail ordusunun Lübnan'ın güneyine yönelik saldırıları gece saatlerinde yeniden şiddetlendi. Ateşkes anlaşmasının imzalanmasının üzerinden haftalar geçmesine rağmen, savaş uçakları ve topçu birlikleri Lübnan sınırındaki birçok noktayı hedef aldı. Görgü tanıklarının aktardığına göre, başta Marjayoun, Bint Jbeil ve Khiyam olmak üzere çok sayıda kasabada şiddetli patlamalar duyuldu. Hava saldırılarının yanı sıra kara birliklerinin de sınır hattına sızmaya çalıştığı, Lübnan ordusu tarafından doğrulandı.
Bu gelişme, "kalıcı ateşkes" olarak lanse edilen anlaşmanın kağıt üzerinde kaldığını bir kez daha gözler önüne seriyor. İsrail yetkilileri, saldırıların Hizbullah'ın yeniden silahlanmasını önlemek amacıyla gerçekleştirildiğini savunsa da, uluslararası hukuk açısından ateşkesin ihlali olarak değerlendiriliyor. Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Görev Gücü'nden (UNIFIL) yapılan açıklamada, taraflara sükunet çağrısı yapılarak, ihlallerin ciddi sonuçlara yol açabileceği vurgulandı.
Ateşkesin Gölgesinde Süren Saldırılar
Lübnan resmi haber ajansı NNA'ya göre, İsrail savaş uçakları sabaha karşı Nakura, Aita al-Shaab ve Rmeish bölgelerine çok sayıda füze bıraktı. Topçu atışları ise sınır hattındaki ormanlık alanları ve açık arazileri hedef aldı. İsrail ordusundan yapılan kısa yazılı açıklamada, "Hizbullah'a ait askeri altyapının imha edildiği" öne sürüldü. Ancak yerel kaynaklar, saldırılarda en az 3 sivilin yaşamını yitirdiğini, 17 kişinin yaralandığını bildirdi.
Saldırıların yoğunlaştığı bölgeler şu şekilde sıralanıyor:
- Marjayoun: Şiddetli topçu atışları nedeniyle altyapı ağır hasar gördü.
- Bint Jbeil: Hava saldırısında bir mahallede yangın çıktı.
- Khiyam: Sınıra yakın noktalarda savaş uçakları alçak uçuş gerçekleştirdi.
- Nakura: UNIFIL karargahına yakın bölgede patlama sesleri duyuldu.
Sivil Kayıplar ve İnsani Durum
Saldırıların sivilleri doğrudan hedef aldığı yönündeki iddialar, bölgedeki insani krizi daha da derinleştiriyor. Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR) verilerine göre, son çatışmalarda yerlerinden edilen insan sayısı 250 bini aştı. Lübnan Sağlık Bakanlığı, hastanelerin yoğunluk nedeniyle hizmet veremediğini, tıbbi malzeme ve kan stoklarının kritik seviyeye düştüğünü açıkladı. Özellikle güney bölgelerindeki köylerde yaşayan halk, evlerini terk ederek kuzeydeki akrabalarının yanına sığınmaya çalışıyor.
İnsan hakları örgütleri, İsrail'in bazı bölgelerde beyaz fosfor mühimmatı kullandığını iddia ediyor. Uluslararası Kızıl Haç Komitesi (ICRC), bu tür mühimmatın kullanılmasının sivil halk üzerinde uzun vadeli yıkıcı etkiler oluşturduğunu, yanıcı kimyasalların solunmasının ciddi sağlık sorunlarına yol açtığını raporlarında belirtiyor. İsrail ise bu iddiaları reddederek, operasyonların uluslararası hukuka uygun yürütüldüğünü savunuyor.
Uluslararası Tepkiler ve Diplomatik Çabalar
ABD, Fransa ve Katar arabuluculuğunda varılan ateşkes anlaşmasının ardından yaşanan bu saldırılar, uluslararası kamuoyunda büyük yankı uyandırdı. Arap Birliği acil toplantı kararı alırken, Avrupa Birliği Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi yaptığı açıklamada, "Ateşkesin korunması tüm tarafların sorumluluğudur. Siviller kasıtlı olarak hedef alınamaz." ifadelerini kullandı. Buna karşılık ABD yönetimi İsrail'in meşru müdafaa hakkına vurgu yaparak, Hizbullah'ın ateşkesi ihlal ettiğini, İsrail'in de buna tepki gösterdiğini öne sürdü. Bu tutum, bölgedeki tansiyonun daha da artmasına neden oluyor.
Çatışmanın Tarihsel Arka Planı ve Mavi Hat
Lübnan-İsrail sınırı, onlarca yıldır bölgenin en sıcak çatışma hatlarından biri olma özelliğini taşıyor. Mavi Hat olarak adlandırılan sınır çizgisi, Birleşmiş Milletler tarafından 2000 yılında İsrail'in Güney Lübnan'dan çekilmesinin ardından belirlenmişti. O tarihten bu yana bölge, düzenli olarak ihlallere, taciz ateşine ve zaman zaman büyük çaplı savaşlara sahne oldu.
2006 Savaşı ve Sonrası
Son büyük çatışma 2006 yılında yaşanmış, 33 gün süren savaşta bin 200'den fazla Lübnanlı sivil hayatını kaybetmişti. İsrail'de de 44 sivil ve 121 askeri personel ölmüştü. Bu savaş sonrasında Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi 1701 sayılı kararı kabul etmiş, Lübnan ordusu ve UNIFIL'in güçlendirilmesi kararlaştırılmıştı. Ne var ki, Hizbullah'ın silahsızlandırılması ve İsrail'in Lübnan hava sahasındaki uçuşlarını durdurması gibi kararlar hala tam anlamıyla uygulanmış değil.
Uzmanlar, 2006 sonrası dönemde yaşanan göreceli sükunetin, 7 Ekim 2023'te başlayan Gazze savaşıyla yıkıldığını belirtiyor. Hizbullah'ın Ekim 2023'ten bu yana İsrail'in kuzeyindeki askeri noktalara düzenlediği roket saldırıları, İsrail'in de Lübnan'ın güneyine misilleme yapmasıyla karşılıklı bir çatışma sarmalı yarattı. Bu süreç, BM 1701 sayılı kararının bugüne kadar en ciddi ihlali olarak kayıtlara geçti.
Bölgesel Dinamikler ve Gelecek Senaryoları
İsrail'in Lübnan'a yönelik operasyonları sadece ikili bir sorun olmaktan çıkmış, bölgesel güçlerin de dahil olduğu bir krize dönüşmüş durumda. İran destekli Hizbullah, elindeki uzun menzilli füzelerle İsrail'in derinliklerini vurabilecek kapasiteye sahip. Son saldırılara misilleme olarak Hizbullah'ın İsrail kentlerine roket fırlattığı, hava savunma sistemlerinin devreye girdiği görüntüler dünya basınında geniş yankı buldu.
Hizbullah'ın Stratejisi ve Olası Yanıtlar
Hizbullah Genel Sekreteri, yaptığı konuşmada "İsrail işgalci güçlerinin Güney Lübnan'dan koşulsuz şartsız çekilmesini" istedi. Her ne kadar ateşkese bağlı kalacaklarını açıklasalar da, İsrail'in saldırıları sürdüğü takdirde "topyekün bir savaşın kaçınılmaz olacağı" uyarısında bulundu. Bölgedeki askeri analistlere göre, Hizbullah'ın füze cephaneliği 2006'daki savaşa oranla üç katına çıkmış durumda. Üstelik bu kez hassas güdümlü füzelerin sayısı da ciddi bir artış gösterdi. İsrail ordusu ise Hizbullah'ın kuzeydeki tünellerini ve komuta merkezlerini yok etmek için kapsamlı bir kara operasyonu başlatmayı değerlendiriyor.
Bölge Ülkelerinin ve Büyük Güçlerin Denge Oyunu
İran, Hizbullah'a her türlü desteği sürdüreceğini açıklarken, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi körfez ülkeleri, çatışmanın yayılmasının kendi çıkarlarını tehdit ettiğini görerek taraflara itidal çağrısı yapıyor. Mısır ve Ürdün ise Filistin meselesinin sürdüğü sürece bölgesel istikrarın sağlanamayacağını savunuyor. Rusya'nın Ukrayna savaşı nedeniyle zayıf kalan Ortadoğu'daki etkisi, Çin'in ise ekonomik ağırlıklı yaklaşımını sürdürmesi, denklemi daha da karmaşık hale getiriyor.
Birleşmiş Milletler Eski Lübnan Özel Koordinatörü yaptığı değerlendirmede, "Taraflar arasında güven inşası olmadan kalıcı bir barış mümkün görünmüyor. Gerek Lübnan'daki siyasi kriz, gerekse İsrail'deki koalisyon hükümetinin iç dinamikleri, çatışmayı yönetmeyi zorlaştırıyor." ifadelerini kullandı. Bölgesel uzmanlar, mevcut durumda tansiyonun düşürülmesi için acilen uygulanabilir bir ateşkes mekanizmasının kurulması ve sınır ihlallerinin izlenmesi gerektiğini vurguluyor.
Sonuç ve Değerlendirme
Ateşkes anlaşması, bölge halklarına barış umudu aşılamıştı; ancak son günlerde yaşanan gelişmeler, bu umudun hızla tükendiğini ortaya koyuyor. İsrail'in saldırılarının devam etmesi, Hizbullah'ı da misillemeye itiyor ve her geçen gün kapsamlı bir bölgesel savaşın kaçınılmaz hale geldiği konuşuluyor. Uluslararası toplumun ateşkesi garanti altına almak için somut adımlar atması, özellikle ABD'nin İsrail üzerindeki baskısını artırması büyük önem taşıyor.
Lübnan'ın güneyindeki köylerde evlerine dönmeye çalışan binlerce insan için durum giderek umutsuzlaşıyor. Sivil halkın korunması, tüm tarafların ateşkese uyması ve mevcut anlaşmanın uygulanması için etkin bir mekanizmanın kurulması gerekiyor. Aksi takdirde, 2026 yılı Ortadoğu tarihine kalıcı bir ateşkesin sağlanamadığı, çatışmaların daha da derinleştiği bir yıl olarak geçebilir. Gözler, önümüzdeki günlerde yapılması beklenen yeni diplomatik girişimlere çevrilmiş durumda.
